डॉ. सुधाकर आगरकर सर चंद्रशेखर वेंकट रामन हे विज्ञान क्षेत्रातील एक उत्तुंग असे व्यक्तीमत्त्व होते. त्यांनी आपले संपूर्ण शिक्षण भारतातच घेतले; तुटपुंजे साहित्य असलेल्या प्रयोगशाळेत आपले प्रयोग केले; अतिशय स्वस्त असे उपकरण वापरून जगाला हादरविणारे संशोधन केले. एव्हढेच नव्हे तर मूलभूत संशोधनाचे महत्त्व देशाला पटवून दिले. अशा एका महान शास्त्रज्ञाची माहिती या लेखात आहे. ज्या तारखेला त्याने रामन परिणामांचा शोध लावला त्याच तारखेला आपण देशभर विज्ञान दिन साजरा करतो. या निमित्ताने रामन

डॉ. किशोर पाकणीकर आज विज्ञानाविषयी बोलताना आपण वारंवार आकड्यांचा आधार घेतो—“अमुक शास्त्रज्ञाने किती शोधनि बंध प्रकाशित केले?”, “त्यांच्या लेखांना किती citation मिळाले?”, “त्यांच्या नावावर किती पेटंट्स आहेत?”—अशा प्रश्नांवरूनच आपण बहुतेक वेळा त्या व्यक्तीची उंची ठरवतो. आकडे सोपे असतात; एका नजरेत निर्णय होतो आणि चर्चा झटपट संपते. म्हणूनच विद्यापीठे, निधी देणाऱ्या संस्था, सरकार आणि माध्यमे या आकड्यांना फार वजन देतात. मात्र विज्ञानाची खरी ताकद इतक्या सरळ चौकटीत मावते का? एखाद्या

डॉ सतीश जी कुलकर्णी क्रेस्कोग्राफपासून आधुनिक प्लांट नुरोबियॉलॉजिपर्यंतचा विज्ञानाचा रोमांचकारी प्रवास आपल्या आजूबाजूला रोज असंख्य झाडे उभी असतात - मोठी झाडे, फुलझाडे, गवत, वेल, छोट्या कोवळ्या रोपांची गर्दी. आपण त्यांना पाहतो, त्यांची सावली घेतो, त्यांच्याकडे सौंदर्य म्हणून पाहतो. पण एक गोष्ट आपण सहसा कधीच विचारात घेत नाही ती म्हणजे ही झाडे “बोलतात” का? आपल्याला ते कसे शांत, निःस्पंद, प्रतिक्रिया न देणारे दिसतात. जणू ते असतात, पण घडत काही नसतं. पण खरं तर हिरव्या जगात आतून अने

डॉ. सतीश जी. कुळकर्णी जीवभौतिकशास्त्र हे भौतिकशास्त्रातील सिद्धांत, पद्धती आणि परिमाणात्मक दृष्टिकोन जैविक समस्यांवर लागू करणारे आंतरशाखीय शास्त्र आहे. अणूंपासून परिसंस्थांपर्यंत याचा आवाका पसरलेला आहे. हे क्षेत्र भौतिकशास्त्राच्या गणितीय मॉडेलिंग, प्रगत मोजमाप व सूक्ष्म निरीक्षण तंत्रांवर आधारित आहे. जैवरसायनशास्त्र, आण्विक जीवशास्त्र, वैद्यकीय शास्त्र, अभियांत्रिकी व संगणकशास्त्राशी याची घनिष्ठ नाती आहेत. औषधशोध, वैद्यकीय प्रतिमांकन, जैवतंत्रज्ञान, पर्यावरणीय संवर्धन व शेती

ब्रिगेडिअर श्री. हेमंत महाजन (निवृत्त) हा लेख टेस्लाच्या भारतातील प्रवेशामागील तांत्रिक आणि सुरक्षात्मक परिणामांवर केंद्रित आहे. टेस्ला...